swisslaw.io

Jau vi savair tge ch'è en mia aua potabla, en l'aria u en la terra

Mintga persuna dastga consultar infurmaziuns davart l'ambient che sa chattan tar in'autoritad, senza inditgar in motiv. Blers valurs da mesiraziun èn gia publitgads. Davart l'aua potabla sto il provediment d'aua infurmar almain in'giada per onn. Ina firma na sto dar a Vus nagina infurmaziun, ma l'autoritad che la controllescha ha savens las datas. Tar posts federals è l'access per regla gratuit. Sche in post federal na respunda betg u refusa, pudais Vus pretender entaifer 20 dis ina mediaziun gratuita. Tar chantun e vischnanca vala il dretg chantunal.

Examinà d’in advocat ils 30 da settember 2026Funtaunas uffizialas

Attenziun

Sche in post federal Vus damonda da descriver pli exactamain Vossa dumonda, stuais Vus respunder entaifer 10 dis. Quintai per segirezza dapi il di, en il qual Vus avais retschet la dumonda supplementara. Sche Vus na respundais betg a temp, vala la dumonda sco retratga. L'autoritad sto far Vus attent a questa consequenza. En il chantun pon valair autras reglas.

VBGÖ · Art. 7

Avais Vus da in post federal retschet nagina, ina refusanta u ina incumpletta resposta, pudais Vus pretender tar l'incumbensà federal per la protecziun da datas e per la transparenza (IFPDT) ina mediaziun. Il termin importa 20 dis. El cumenza cun la retschavida da la resposta. Avais Vus retschet nagina resposta, cumenza el, cur che il termin da resposta da l'autoritad è scadì, dunca per regla 20 dis suenter l'entrada da Vossa dumonda, tar ina prolungaziun pli tard. La dumonda sto esser en scrit. Ina motivaziun n'è betg necessaria. Agiuntai Vossa dumonda e la resposta da l'autoritad. La procedura è gratuita. Observai il termin obligatoricamain.

BGÖ · Art. 13BGÖ · Art. 12BGÖ · Art. 17

N'essas Vus betg d'accord cun la recumandaziun da l'IFPDT, pudais Vus pretender da l'autoritad ina decisiun, dunca ina decisiun contestabla. Per quai avais Vus 10 dis dapi la retschavida da la recumandaziun. Sche l'autoritad s'allontanescha da la recumandaziun, sto ella decider da sasezza. Ella ha per quai 20 dis temp. En questa decisiun sto ella dir exactamain, tge excepziun ch'ella applitgeschia, co ch'ella ha pesà ils interess e pertge betg almain ina part è accessibla. La decisiun pudais Vus contestar tenor las reglas generalas tar il Tribunal administrativ federal. Il termin per quai stat en l'indicaziun dals meds legals da la decisiun.

BGÖ · Art. 15BGE 142 II 324, E. 3.6BGÖ · Art. 16

Proceder

  1. Uschia dumandais Vus: Drizzai Vossa dumonda a l'autoritad che ha fatg il document u l'ha retschet sco adressata principala. Vus na basegnais nagin formular tschert, e Vus na stuais betg declerar, pertge che Vus dumandais. Il meglier è da scriver in e-mail u ina brev, per che Vus possias cumprovar la data. Descrivai uschè exact sco pussaivel, tge che Vus tschertgais: il lieu, l'installaziun u l'aua, il temp e la sort da las indicaziuns, per exempel «tut ils rapports da mesiraziun davart PFAS en l'aua sutterranea da la vischnanca X dapi il 2023». Sche Vus na enconuschais betg il titel exact, basta ina descripziun clera.

    BGÖ · Art. 10VBGÖ · Art. 7

  2. L'IFPDT emprova empruma da chattar in'entaisa tranter Vus e l'autoritad. Reussescha quai, è la procedura liquidada. Na reussescha quai betg, dat el ora, entaifer 30 dis, ina recumandaziun en scrit, sche e quant enavant Vus dueiss survegnir access.

    BGÖ · Art. 13BGÖ · Art. 14

Dretg

Infurmaziuns davart l'ambient èn tut las indicaziuns davart il stadi da l'aua, da l'aria, da la terra, dal territori e da la varietad da spezias. A quai tutgan er indicaziuns davart quai che chargia l'ambient, per exempel substanzas, rumur u radiaziun, e davart las consequenzas per la sanadad da las persunas. Er valurs da mesiraziun davart quai ch'ina installaziun emetta en l'aria tutgan là tar. Il Tribunal federal ha decidì quai per ils valurs da l'aria evacuada d'ina centrala nucleara.

Aarhus-Konvention · Art. 2BGE 144 II 91, E. 2.4.6

La Confederaziun ed ils chantuns ston infurmar la populaziun da sasezs davart il stadi da l'ambient e da las auas. Ils resultats da lur mesiraziuns vegnan publitgads, sche pussaivel sco datas liberamain utilisablas. Resultats da controlla da singulas installaziuns dastgan las autoritads publitgar, sch'i è d'interess general ed ils tangids èn vegnids tadlads avant. Ils posts spezialisads per l'ambient e per la protecziun da las auas cusseglian er persunas privatas. Guardai percunquai empruma sin las paginas da l'Uffizi federal per l'ambient (UFAM) e da Voss chantun. Blers valurs da mesiraziun davart l'aua sutterranea, ils flums, l'aria e las substanzas nozevlas da grondas interpresas èn là gia publics.

USG · Art. 10eGSchG · Art. 50

Tgi che porscha aua potabla tras ina retscha da tubs, sto infurmar ils consuments almain in'giada per onn cumplessivamain davart la qualitad da l'aua. Quai è il pli savens il provediment d'aua da Vossa vischnanca. L'obligaziun na vala betg per las tubaturas en il territori d'ina chasa. Vossa locadura u Voss locadur na sto donc, tenor questa disposiziun, betg furnir a Vus nagina analisa da l'aua. Dumandai directamain tar il provediment d'aua. L'aua potabla sto esser impeccabla e na dastga periclitar la sanadad. Ella sto observar ils valurs maximals en las agiuntas da l'Ordinaziun davart l'aua potabla. Sche e tge valur maximal che vala per ina substanza, per exempel per PFAS u per residus da products fitosanitars, stat en questas agiuntas. Ils valurs pon sa midar; l'ultima giada èn els vegnids adattads en zercladur 2026. Decisiva è la versiun en vigur, betg ina proposta, davart la quala las medias infurmeschan. Per tscherts substanzas valan termins transitoris: Aua cun plum tranter 5 e 10 microgrammas per liter dastga per exempel anc vegnir liberada fin la fin da schaner 2036 tenor il dretg fin ussa. La controlla è chaussa dals chantuns. Mintga chantun ha per quai ina chemicra chantunala u in chemicher chantunal, il pli savens cun in laboratori chantunal.

TBDV · Art. 5TBDV · Art. 3TBDV · Art. 16aLMG · Art. 47LMG · Art. 49

Mintga persuna dastga consultar infurmaziuns davart l'ambient che stattan en documents uffizials e pretender da l'autoritad infurmaziun davart lur cuntegn. Vus na stuais betg esser tangì ni inditgar in motiv. Documents uffizials èn unitads che ina autoritad ha ed che pertutgan sia incumbensa, per exempel rapports da mesiraziun, perizias, permissiuns u rapports da controlla. Sboccs betg terminads na tutgan betg là tar. Tar in uffizi federal vala la Lescha da transparenza da la Confederaziun. Vus pudais guardar ils documents sin plaz u pretender ina copia.

USG · Art. 10gBGÖ · Art. 6BGÖ · Art. 5VBGÖ · Art. 7

Sche il chantun u la vischnanca ha las indicaziuns, vala il dretg da Voss chantun. Voss chantun po avair per quai in'atgna lescha, cun atgns termins, taxas e posts che intermedieschan en cas da dispita. N'ha in chantun anc nagut reglà per quai, valan tenor il senn las reglas da la Confederaziun. Quai vala er per in provediment d'aua ch'appartegna a la vischnanca u ch'è incumbensà dad ella. Ils termins ed ils posts da la Confederaziun, che vegnan numnads en questa guida, na valan betg automaticamain en il chantun. Guardai sin la website da Voss chantun sut «princip da la publicitad» u dumandai tar la chanzlia da stadi.

USG · Art. 10g

Ina firma na sto per principi dar a Vus nagina infurmaziun. La via maina sur l'autoritad. Interpresas ston furnir a las autoritads las indicaziuns che èn necessarias per exequir il dretg da l'ambient, per exempel mesiraziuns u registers davart substanzas nozevlas en l'aria, davart rument e substanzas. Quai che l'autoritad ha retschet uschia, tutga a ses documents uffizials. Dumandai percunquai l'autoritad che permetta u controllescha l'interpresa, savens il post chantunal spezialisà per l'ambient. In'autoritad na dastga betg refusar l'access mo perquai ch'ella ha laschà las datas, davart las qualas ella po disponer, tar l'interpresa. In'excepziun vala per privats ch'èn ins sezs incumbensads cun in'incumbensa d'execuziun: Tar els vala il dretg da consultaziun directamain.

USG · Art. 46BGÖ · Art. 5USG · Art. 10gBGE 144 II 91, E. 2.4.6

Savens object ina firma che las indicaziuns fissan in secret da fatschenta. La lescha protegia dad efect secrets da fatschenta e da fabricaziun. Quai ch'ina installaziun emetta a substanzas nozevlas n'è dentant, tenor il Tribunal federal, per principi nagin tal secret. In donn mo generalmain pretendì per la firma na basta betg. Avant che l'autoritad dettia ora indicaziuns che pon tanscher la sfera privata d'ina persuna u firma tangida, tadla ella quella. Ils tangids han lura 10 dis temp per s'exprimer. Percunquai po la procedura durar pli ditg. Vul l'autoritad conceder l'access cunter la voluntad da la firma, po er la firma pretender ina mediaziun tar l'IFPDT.

BGÖ · Art. 7BGE 144 II 91, E. 3.1BGÖ · Art. 11BGÖ · Art. 12BGÖ · Art. 13

In post federal sto respunder uschè spert sco pussaivel, al pli tard 20 dis suenter l'entrada da Vossa dumonda. Tar documents vastos u difficils d'obtegnair po el prolungar il termin excepziunalmain per 20 dis. Sto el empruma tadlar terzas persunas, sa prolungescha il termin uschè ditg sco necessari. Davart ina prolungaziun sto el infurmar Vus e motivar curtamain. Refusa u restrenscha el l'access, sto el far quai en scrit e cun ina curta motivaziun.

BGÖ · Art. 12

L'autoritad sto per principi conceder l'access. Vul ella retegnair in document, sto ella mussar ch'ina excepziun legala sa applitgeschia, per exempel in secret da fatschenta u la protecziun da la sfera privata. In privel mo pensabel na basta betg per quai. Il dischvantatg che smanatscha sto esser considerabel e probabel. Savens è pussaivel in access parzial: L'autoritad sto cuvrir datas da persunas, sche pussaivel, ed examinar sch'ella po dar ora almain ina part, empè da refusar il document entir.

BGE 142 II 324, E. 3.4BGÖ · Art. 7BGÖ · Art. 9BGE 142 II 324, E. 3.6

Il dretg da consultaziun dat a Vus infurmaziuns, betg dentant in dretg a che in'autoritad interveglia insatge. Tgi ch'envida in'autoritad da proceder cunter ina firma, na daventa betg partida tras quai en ina procedura. Ina plant per la generalitad, che mintga persuna pudess far, n'exista betg en il dretg da l'ambient. Influenzar il proceder pudais Vus surtut, sche Vus essas Vus sez spezialmain tangì, per exempel sco vischina directa u vischin direct d'ina installaziun. Autramain restan questas vias: ina communicaziun a l'autoritad cumpetenta, tar in delict in'annunzia penala, la participaziun a exposiziuns publicas entaifer il termin u l'indicaziun ad in'organisaziun ambientala che la Confederaziun renconuscha cun dretg da far recurs. Questas organisaziuns stattan en ina glista en l'agiunta d'ina ordinaziun da la Confederaziun.

BGE 139 II 279, E. 2.3BGE 146 I 145, E. 5.5VBO · Art. 1

Custs

L'access a documents uffizials da la Confederaziun è per regla gratuit. Ina taxa è mo excepziunalmain pussaivla, sche il tractament pretenda dapli che 8 uras da lavur, e lura mo per il temp ultra da quai. L'autoritad sto annunziar a Vus la taxa avant. Vus avais lura 10 dis temp per confermar Vossa dumonda. Autramain vala ella sco retratga. Vus pudais era limitar pli stretgamain Vossa dumonda, per evitar custs. La mediaziun tar l'IFPDT e la procedura per ina decisiun na custan mai insatge. Per rapports stampads po vegnir pretendida ina taxa. Ina procedura avant dretgira po chaschunar custs. En ils chantuns valan atgnas reglas da taxa.

BGÖ · Art. 17VBGÖ · Art. 14VBGÖ · Art. 16BGÖ · Art. 16

Cussegliaziun

Laschai Vus consegliar persunalmain, sch'i sa tracta da blers u delicats documents, sch'in'autoritad refusa l'access malgrà la recumandaziun da l'IFPDT u sche Vus vulais contestar ina decisiun avant dretgira. Quai vala er, sche Vus vulais proceder cunter in project pervia d'ina chargia: Lura currian savens curts termins, e conta, sche Vus essas Vus sez spezialmain tangì. In'advocata u in advocat cun experientscha en il dretg da l'ambient u en il dretg administrativ po examinar Vossa situaziun.

Agid

Agid gratuit survegnis Vus qua: - L'IFPDT infurmescha sin sia website, co ina dumonda ad in post federal funcziunescha, ed offra in model. La mediaziun è gratuita. - Il provediment d'aua u la vischnanca dat infurmaziun davart la qualitad da Vossa aua potabla. - Il post chantunal spezialisà per l'ambient ed il laboratori chantunal cusseglian davart valurs da mesiraziun en Voss territori. - Las organisaziuns ambientalas che vegnan renconuschidas cun dretg da far recurs, pudais Vus far attent a in problem. - En in cas acut, per exempel tar in'inquinaziun d'ina aua, clamai immediat la polizia (117) u ils pumpiers (118).

Valaivladad

Co Vus survegnis infurmaziuns davart l'ambient: tge che las autoritads publitgeschan da sasezzas, l'infurmaziun davart l'aua potabla, il dretg da consultar documents uffizials tar la Confederaziun, il chantun e la vischnanca, indicaziuns davart firmas ed installaziuns, termins, la mediaziun tar l'IFPDT ed ils custs.

Betg cuvert: Dispitas tranter vischins, per exempel pervia da pumpas da chalur, staquets u fum da grill. La contestaziun d'in project da construcziun, annunzias pervia da delicts ambientals e las proceduras chantunalas en detagl. Datas persunalas davart Vus sez; per quellas vala il dretg da protecziun da datas.

Funtaunas

Proponer ina correctura