Canera da via u da viafier: Tge poss jau pretender?
Ina via u ina lingia da viafier avant Voss chasa è uschè canerusa che Vus durmis mal. Questa guida declera, tge limitas che valan, co Vus emprendais, quant fitg canerus ch'i è tar Vus, cur ch'ina via u ina viafier sto vegnir sanada e tge mesiras che sa entran en dumonda: Tempo 30, in tapet pauc canerus, in mir da protecziun cunter la canera e pir sco ultim med fanestras isoladas cunter la canera. Ella mussa tgi che paja, co Vus fais protesta a temp tar projects planisads e tge che Vus pudais far, sche Vus n'essas betg tangids Vus sezs.
Examinà d’in advocat ils 30 da settember 2026Funtaunas uffizialas
Attenziun
Ils termins per la sanaziun da canera èn scaduids: tar vias naziunalas ils 31 da mars 2015, tar tut las autras vias ils 31 da mars 2018. Tar las viafiers èn ils termins scaduids a la fin dal 2015 e per mesiras supplementaras a la fin dal 2025. Quai na signifitga betg che l'obligaziun saja sparida. Il Tribunal federal tegn ferm che ina sanaziun è, suenter la scadenza dal termin, tant pli urgenta. È Vossa via anc adina memia canerusa, dastgais Vus percunquai dumandar ed instar per ina sanaziun.
LSV · Art. 17BGLE · Art. 3BGer 1C_50/2021 vom 17. Januar 2022, E. 2.2
Tar vias naziunalas ed installaziuns da viafier novas u midadas decida la Confederaziun en ina procedura d'approvaziun dal plan. La dumonda vegn publitgada en ils organs da publicaziun uffizials dals chantuns e da las vischnancas e resta 30 dis en exposiziun publica. Tgi che po esser partida en la procedura, sto far protesta durant quest termin d'exposiziun. Tgi che na fa betg quai, è exclus da l'ulteriura procedura e na po pli tard far nagin recurs. Far protesta po, tgi ch'è spezialmain tangì. Vischinas e vischins en in perimeter da radund 100 meters èn, tenor il Tribunal federal, per regla legitimads per quai. Sa tracta da canera tras traffic supplementar, sto l'augment esser tgleramain perceptibel. Tar vias chantunalas e communalas fixescha il chantun la procedura ed il termin da protesta. Observai la publicaziun en l'organ uffizial chantunal ed en Vossa vischnanca e dumandai tar la vischnanca, fin quandi che protesta è pussaivla. Il termin stat en la publicaziun.
EBG · Art. 18dEBG · Art. 18fNSG · Art. 27bNSG · Art. 27dBGE 140 II 214, E. 2.3
Tgi che n'è betg sez spezialmain tangì da la canera, per exempel perquai ch'el abita pli lunsch davent, na po betg forzar in'autoritad d'agir. Ina dumonda che na serva betg a proteger dretgs agens, è, tenor il Tribunal federal, in recurs popular inadmissibel. Vus avais tuttina pussaivladads: – Pretendai infurmaziuns e documents; per quai na stuais Vus betg esser tangì. – Participai a participaziuns ed exposiziuns publicas, uschè ditg ch'ellas curran. – Tar autoritads federalas sco ASTRA u BAV pudais Vus inoltrar a l'autoritad surordinada in'indicaziun da surveglianza. Ella na Vus dat naginas dretgs da partida. Per autoritads chantunalas valan reglas chantunalas. – Infurmai baud in'organisaziun ambientala cun dretg da far recurs. Ella po far recurs tar projects cun examinaziun ecologica, perda dentant quest dretg, sch'ella na sa participescha betg gia a la protesta.
BGE 146 I 145, E. 5.5USG · Art. 10gVwVG · Art. 71USG · Art. 55USG · Art. 55b
Proceder
Sco locatara u locatari pudais Vus Vus infurmar, pretender documents e cudecider tar novs projects exact sco proprietaris. Er tgi che vign a moda locativa vid ina via engrevgiada cun canera, è, tenor il Tribunal federal, spezialmain tangì e po contestar ina decisiun. Fanestras isoladas cunter la canera vegnan dentant ordinadas al proprietari da chasa e quintadas cun el. Infurmai Vossa locadura u Voss locadur, sche l'autoritad planisescha ina sanaziun. Sche Vus pudais pretender ina reducziun dal tschains da locaziun pervia da la canera, è ina dumonda dal dretg da locaziun; per quai Vus conseglia l'associaziun da locataras e locataris.
Dretg
La Confederaziun fixescha per la canera da via e da viafier trais sorts da limitas. Centralas èn las limitas d'immissiuns: resta la canera sut quellas, na disturba ella, tenor il savair actual, betg considerablamain il bainstar. Las pli bassas valurs da planisaziun valan per novas vias e lingias da viafier. Las pli autas limitas d'alarm mussan, quant urgenta ch'ina sanaziun è. Tge valur che vala per Vossa abitaziun, dependa dal stgalim da sensibilitad da la zona. Zonas d'abitar puras han per regla il stgalim II, zonas maschadadas d'abitar e da commerzi sco er zonas agriculas il stgalim III. Il stgalim stat en il plan da zonas u en il reglament da construcziun da Vossa vischnanca. Per vias e viafiers valan questas valurs: en il stgalim II importa la limita d'immissiuns 60 dB(A) durant il di e 50 dB(A) durant la notg, en il stgalim III 65 e 55 dB(A). La limita d'alarm importa en tuts dus stgalims 70 dB(A) durant il di e 65 dB(A) durant la notg. Di signifitga da las 6 fin a las 22. Decisiva è la canera en il center da la fanestra averta da locals d'abitar e da chombras da durmir; cuschinas senza part d'abitar, bogn e locals da deposit na quintan betg. Las valurs èn valurs medias sur il temp dal di u da la notg. In sulet camiun u tren canerus na surpassa donc betg automaticamain questas valurs.
USG · Art. 13USG · Art. 15USG · Art. 19LSV · Art. 2LSV · Art. 39LSV · Art. 40LSV · Art. 43LSV · Art. 44
Quant fitg canerus ch'i è tar Vus, na stuais Vus betg mesirar Vus sezs. L'autoritad cumpetenta sto rilevar la canera, sch'ella ha motiv da supponer che las limitas sajan surpassadas. Il resultat tegn ella ferm, per vias e viafiers, en in cataster da la canera. Là stat, tranter auter, la contaminaziun rilevada, il stgalim da sensibilitad e a tgi che tutga la via u l'installaziun da viafier. Mintga persuna dastga consultar quest cataster. Cumpetent è, tar vias chantunalas e communalas, il chantun, tar vias naziunalas l'Uffizi federal da vias (ASTRA) e tar installaziuns da viafier l'Uffizi federal da traffic (BAV). En internet mussan cartas da la Confederaziun e dals chantuns la contaminaziun da canera sco survista. Per las valurs a Vossa chasa dumandai il meglier directamain il post chantunal spezialisà per la protecziun cunter la canera u, tar ina lingia da viafier, il BAV.
Vus dastgais consultar infurmaziuns davart l'ambient en documents uffizials e pretender per quai infurmaziun. A quai tutgan per exempel calculaziuns da canera, in project da sanaziun per Vossa via u la disposiziun, cun la quala in'autoritad ha concedì facilitaziuns. Tar autoritads federalas sco ASTRA e BAV vala la Lescha da transparenza da la Confederaziun: mintga persuna ha access, e Vus na stuais betg motivar, per tge che Vus vulais ils documents. Tar autoritads chantunalas e communalas sa drizza l'access tenor il dretg da Voss chantun. Mancan là reglas, valan tenor il senn las reglas federalas. Inoltrai Vossa dumonda en scrit e numnai la via u la lingia da viafier ed il tratg uschè exactamain sco pussaivel.
Surpassa la canera d'ina via u viafier existenta las limitas d'immissiuns, sto l'installaziun vegnir sanada. L'autoritad ordinescha la sanaziun, suenter avair tadlà il proprietari da l'installaziun. Vegn sanà uschè lunsch sco quai è pussaivel tecnicamain e per il manaschi e finanzialmain supportabel, e uschia che las limitas d'immissiuns vegnan observadas. Ils custs da la sanaziun porta il proprietari da la via u da la viafier. Cumpetent è, tar vias chantunalas e communalas, il chantun, tar vias naziunalas l'ASTRA, tar installaziuns da viafier il BAV. Dumandai là, sch'i exista in project da sanaziun per Voss tratg, tge ch'el prevesa e sch'el è gia realisà.
USG · Art. 16LSV · Art. 13LSV · Art. 16LSV · Art. 45BGE 141 II 483, E. 3.2
La lescha pretenda che la canera vegnia cumbattida emprim là, nua ch'ella nascha. Pussaivels èn per exempel ina pli bassa vitezza maximala, in tapet da via pauc canerus, la direcziun dal traffic u la calmaziun dal traffic. Pir suenter vegnan mesiras sin la via dal svon vers Vossa chasa, per exempel in mir da protecziun cunter la canera. L'autoritad sto dar la preferenza a mesiras a la funtauna, sche naginas interess predominants sa opponan. Il Tribunal federal accentuescha: avant ch'in'autoritad possia desister d'ina sanaziun, sto ella examinar, sch'i dat mesiras adattadas e proporziunadas. A quai tutgan tapets pauc canerus e spezialmain in sbassament da la vitezza. Sche Vus Vus drizzais a l'autoritad, dumandai concretamain suenter questas mesiras e suenter, pertge ch'ellas èn vegnidas tschernidas u refusadas.
USG · Art. 11LSV · Art. 2LSV · Art. 13BGer 1C_306/2025 vom 15. Juni 2026, E. 3.7
L'autoritad po sbassar la vitezza maximala sin in tratg, per reducir ina grevezza excessiva da l'ambient tras canera. La mesira sto esser proporziunada. Sin vias cun funcziun da traffic, per exempel vias principalas e vias da passa, basegna i avant ina perizia. Ella sclerescha, sche il sbassament è necessari, adequat e proporziunà, u sch'autras mesiras èn megliras. Pli impurtanta che la via è per il traffic, pli sever èn las pretensiuns a questa perizia. Per vias da quartier senza funcziun da traffic n'è dapi il 2023 nagina perizia pli necessaria. En mintga cas sto l'autoritad pesar cumplessivamain ils interess ed examinar variantas. È betg cler, quant che Tempo 30 porta, po esser indicà in emprova limitada en il temp, per exempel mo la notg. Attenziun: las reglas sa mudan dapi il 1. d'october 2026. L'autoritad sto lura resguardar supplementarmain che vias cun funcziun da traffic mantegnian questa funcziun. Dumandai tar l'autoritad, tge reglas che valan per Voss cas.
SSV · Art. 108SVG · Art. 32BGE 150 II 444, E. 6.5BGer 1C_589/2014 vom 3. Februar 2016, E. 5.5
L'autoritad po concedair facilitaziuns. Lura na sto la via u la viafier betg observar entiramain las limitas. Quai è lubì mo, sche la sanaziun chaschunass custs sproporziunads u restricziuns dal manaschi u sche interess predominants sa opponan, per exempel la protecziun da la maletg dal lieu u la segirezza dal traffic. Facilitaziuns èn, tenor il Tribunal federal, l'excepziun e lubidas mo sco ultim med. Avant ston tut las mesiras pussaivlas e raschunaivlas esser exaustas e suffizientamain examinadas. Èn per Vossa via vegnidas concedidas facilitaziuns, dastgais Vus pretender la decisiun e las suttentaziuns per quai. Examinai, sche Tempo 30 ed in tapet pauc canerus èn vegnids examinads seriusamain.
USG · Art. 17LSV · Art. 14BGer 1C_162/2024 vom 16. Juli 2025, E. 3.1BGer 1C_589/2014 vom 3. Februar 2016, E. 5.5
Fanestras isoladas cunter la canera èn l'ultim med. Ellas entran en dumonda mo, sche mesiras a la funtauna e sin la via da propagaziun na bastan betg. Tar ina via u viafier existenta vala: l'autoritad obligescha ils proprietaris da chasa a fanestras isoladas cunter la canera mo lura, sche la canera resta, malgrà sanaziun, sur la limita d'alarm. Sa chatta ella tranter limita d'immissiuns e limita d'alarm, na dat i en la sanaziun naginas fanestras isoladas cunter la canera. Tar ina via u viafier nova u midada considerablamain è la suglia pli bassa: là basegna i gia fanestras isoladas cunter la canera, sche las limitas d'immissiuns na pon betg vegnir observadas. Protegids vegnan locals, en ils quals ins sa retegna pli ditg. Cun l'approvaziun da l'autoritad èn autras mesiras architectonicas pussaivlas, sch'ellas purtan internamain il medem tant. Nagina obligaziun exista per exempel, sche las fanestras na purtan naginas megliuraziuns perceptiblas u sche la chasa vegn demolida entaifer trais onns.
Per canera da viafier vala ina atgna lescha federala. Ella metta emprim sin vehichels pli quiets e mesiras vi dal binari, lura sin mirs da protecziun cunter la canera. Fanestras isoladas cunter la canera vi d'edifizis èn previsas per il rest che resta. Mesiras vi dal binari e sin la via da propagaziun ston vegnir ordinadas, fin che las limitas d'immissiuns èn observadas, exceptà che ils custs fissan sproporziunads u interess predominants sa opponian. Nua che talas facilitaziuns èn vegnidas concedidas, po il BAV ordinar ulteriuras mesiras. Las mesiras vi dal binari e sin la via da propagaziun paja la Confederaziun. Cumpetent per la sanaziun da la viafier è il BAV; per las mesiras da protecziun cunter la canera vi d'edifizis procuran ils chantuns. Ils termins da sanaziun èn scaduids, la lescha vala anc fin la fin dal 2028. Dumandai tar il BAV, sche Voss tratg è sanà e sch'anc vegnan planisadas mesiras.
BGLE · Art. 2BGLE · Art. 3BGLE · Art. 7BGLE · Art. 7aBGLE · Art. 8BGLE · Art. 13BGLE · Art. 15
Vegn ina via u lingia da viafier construida da nov, na dastga ella suletta betg surpassar las pli bassas valurs da planisaziun. Nua che quai fiss sproporziunà, èn facilitaziuns pussaivlas. Na pon las limitas d'immissiuns betg vegnir observadas cun mesiras a la funtauna, ston ils edifizis tangids vegnir protegids, sin custs dal proprietari da la nova installaziun, cun fanestras isoladas cunter la canera. Vegn ina installaziun existenta midada considerablamain, sto l'entira installaziun observar almain las limitas d'immissiuns. Considerabla è ina midada per exempel, sche in renovament u engrondiment lascha spetgar considerablamain dapli canera. Ina via u viafier che duessa vegnir sanada, dastga vegnir renovada mo, sch'ella vegn sanada al medem temp. Er in nov center da cumpra u in nov quartier na dastga, tras il traffic supplementar sin vias existentas, betg manar a che las limitas d'immissiuns vegnian surpassadas. È ina via gia memia canerusa, na dastga il traffic supplementar la far perceptiblamain pli canerusa.
USG · Art. 18USG · Art. 25LSV · Art. 7LSV · Art. 8LSV · Art. 9BGE 141 II 483, E. 3.1
Na sa mova nagut, malgrà che Voss via u viafier saja memia canerusa, pudais Vus pretender da l'autoritad cumpetenta ina decisiun contestabla (ina disposiziun). Proprietaris ed abitantas ed abitants da bains immobigliars engrevgiads cun canera vi da la via èn spezialmain tangids e pon laschar controllar giudizialmain ina tala decisiun. Tar autoritads federalas, dunca tar l'ASTRA per vias naziunalas e tar il BAV per viafiers, pudais Vus pretender che l'autoritad decreteschia ina disposiziun davart ses agir u davart sia omissiun che tanscha Voss dretgs. Curra gia ina procedura da sanaziun u d'approvaziun dal plan, inoltrai Voss avertiment là; questa procedura ha la precedenza. Tar vias chantunalas e communalas vala il dretg da procedura da Voss chantun. Scrivai al post cumpetent, tge tratg ch'è tangì, e pretendai expressivamain ina decisiun davart la sanaziun.
VwVG · Art. 25aLSV · Art. 45BGG · Art. 89BGer 1C_589/2014 vom 3. Februar 2016, E. 1
Custs
Ils custs per las fanestras isoladas cunter la canera necessarias porta il proprietari da la via u viafier canerusa. El sa po liberar mo, sch'el cumprova che, tar la dumonda da construcziun per Vossa chasa, las limitas d'immissiuns eran gia surpassadas u ch'il project da via u da viafier era gia exponì publicamain. Sto el pajar, surpiglia el ils custs usitads sin plaz per la planisaziun e la direcziun da construcziun, per l'isolaziun prescritta da las fanestras cun lavurs d'adattaziun e taxas eventualas. Na paja el, malgrà Voss pretensiun, nagina avanza, porta el er ils custs da finanziaziun. Tschernais Vus, cun l'approvaziun da l'autoritad, in'autra mesira architectonica, paja el al maximum uschè bler sco las fanestras avessan custà. Mantegniment e pli tard renovaziun pajais Vus sco proprietaria u proprietari. Bestellai fanestras pir, cur che l'autoritad ha ordinà la mesira e cur ch'è cler, tgi che paja. Pretendai ina avanza en scrit.
Cussegliaziun
Laschai Vus consegliar d'in'advocata u d'in advocat cun experientscha en il dretg da l'ambient, da construcziun u administrativ, sche a Vus è vegnida notifitgada ina decisiun, per exempel davart ina sanaziun, facilitaziuns u in project. Il termin da recurs stat en l'indicaziun dals meds legals a la fin da la decisiun; el è curt e curra er, durant che Vus tschertgais agid. Consulaziun sa paja er, sche Vus vulais sustegnair ina protesta cun ina atgna perizia da canera u sche sa tracta da custs da fanestras isoladas cunter la canera. Tras la federaziun d'advocatas ed advocats da Voss chantun chattais Vus advocatas ed advocats spezialisads.
Agid
La vischnanca (administraziun da construcziun) sa, a tgi che tutga la via, e Vus di, tge projects ch'èn gist en exposiziun. Il post chantunal spezialisà per la protecziun cunter la canera u per l'ambient infurmescha davart la contaminaziun da canera, il cataster da la canera e projects da sanaziun da vias chantunalas e communalas. Per vias naziunalas è cumpetent l'Uffizi federal da vias (ASTRA), per lingias da viafier l'Uffizi federal da traffic (BAV). Locataras e locataris conseglia l'associaziun da locataras e locataris cun sias secziuns chantunalas e regiunalas. Las organisaziuns ambientalas cun dretg da far recurs èn inditgadas en l'agiunta da l'Ordinaziun davart la designaziun da las organisaziuns cun dretg da far recurs en il chomp da la protecziun da l'ambient (VBO), SR 814.076.
Paginas uffizialas
- Uffizi federal per l'ambient – Canerabafu.admin.ch
- Uffizi federal per l'ambient – Canera dal traffic da viabafu.admin.ch
- Uffizi federal per l'ambient – Canera da viafierbafu.admin.ch
- Uffizi federal per l'ambient – Cartas da canera (sonBASE)bafu.admin.ch
- Geoportal da la Confederaziun (cartas davart la contaminaziun da canera)map.geo.admin.ch
- Uffizi federal da traffic – Sanaziun da canera da las viafiersbav.admin.ch
- Uffizi federal da traffic – Cataster da la canera da la viafierbav.admin.ch
- Uffizi federal per l'ambient – Dretg da far recurs da las organisaziunsbafu.admin.ch
Valaivladad
Canera da vias e lingias da viafier existentas e planisadas: limitas e stgalims da sensibilitad, cataster da la canera e dretgs d'infurmaziun, obligaziun da sanaziun e facilitaziuns, Tempo 30, tapets pauc canerus, mirs da protecziun cunter la canera, fanestras isoladas cunter la canera e lur custs, protestas tar projects federals, la via tar ina disposiziun contestabla e las pussaivladads per persunas che n'èn betg spezialmain tangidas sezzas.
Betg cuvert: Rumur da vischins, per exempel da pumpas da chalur u da festas, è in tema separà. Per canera d'aviaziun e canera da tir valan reglas spezialas; ellas na vegnan betg tractadas qua. Er na vegnan betg tractads canera da fossas da construcziun, canera d'interpresas, reducziuns dal tschains da locaziun en detagl sco er termins chantunals da protesta e da recurs che differeschan da chantun a chantun.
Funtaunas
- LSV
- SSV
- SVG
- BGÖ
- BGG
- Decisiuns
- BGE 141 II 483, E. 3.1
- BGE 141 II 483, E. 3.2
- BGer 1C_50/2021 vom 17. Januar 2022, E. 2.2
- BGer 1C_589/2014 vom 3. Februar 2016, E. 1
- BGer 1C_589/2014 vom 3. Februar 2016, E. 5.5
- BGer 1C_162/2024 vom 16. Juli 2025, E. 3.1
- BGer 1C_306/2025 vom 15. Juni 2026, E. 3.7
- BGE 150 II 444, E. 6.5
- BGE 146 I 145, E. 5.5
- BGE 140 II 214, E. 2.3
Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
USG · Art. 10e
Umweltinformation und -beratung
1Die Behörden informieren die Öffentlichkeit sachgerecht über den Umweltschutz und den Stand der Umweltbelastung; insbesondere: a. veröffentlichen sie die Erhebungen über die Umweltbelastung und über den Erfolg der Massnahmen dieses Gesetzes (Art. 44); b. können sie, soweit dies von allgemeinem Interesse ist, nach Anhören der Betroffenen veröffentlichen: 1. die Prüfergebnisse der Konformitätsbewertung serienmässig hergestellter Anlagen (Art. 40), 2. die Ergebnisse der Kontrolle von Anlagen, 3. die Auskünfte nach Artikel 46.
2Vorbehalten bleiben überwiegende private und öffentliche Geheimhaltungsinteressen; das Fabrikations- und Geschäftsgeheimnis bleibt in jedem Fall gewahrt.
3Die Umweltschutzfachstellen beraten Behörden und Private. Sie informieren die Bevölkerung über umweltverträgliches Verhalten und empfehlen Massnahmen zur Verminderung der Umweltbelastung.
4Die Umweltinformationen sind wenn möglich als offene digitale Datensätze zur Verfügung zu stellen.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
USG · Art. 10g
Öffentlichkeitsprinzip bei Umweltinformationen
1Jede Person hat das Recht, in amtlichen Dokumenten enthaltene Umweltinformationen sowie Informationen im Bereich der Energievorschriften, die sich auch auf die Umwelt beziehen, einzusehen und von den Behörden Auskünfte über den Inhalt dieser Dokumente zu erhalten.
2Bei Behörden des Bundes richtet sich der Anspruch nach dem Öffentlichkeitsgesetz vom 17. Dezember 2004 (BGÖ). Artikel 23 BGÖ findet nur Anwendung auf Dokumente, die Informationen nach Absatz 1 im Bereich von Kernanlagen enthalten.
3Das Einsichtsrecht gilt auch bei öffentlich-rechtlichen Körperschaften und Privaten, die mit Vollzugsaufgaben betraut wurden, ohne dass ihnen Verfügungskompetenz im Sinne von Artikel 5 des Verwaltungsverfahrensgesetzes vom 20. Dezember 1968 zukommt. In diesen Fällen erlässt die zuständige Vollzugsbehörde Verfügungen nach Artikel 15 BGÖ.
4Bei Behörden der Kantone richtet sich der Anspruch nach dem kantonalen Recht. Soweit die Kantone noch keine Bestimmungen über den Zugang zu Dokumenten erlassen haben, wenden sie die Bestimmungen dieses Gesetzes und des BGÖ sinngemäss an.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
USG · Art. 16
Sanierungspflicht
1Anlagen, die den Vorschriften dieses Gesetzes oder den Umweltvorschriften anderer Bundesgesetze nicht genügen, müssen saniert werden.
2Der Bundesrat erlässt Vorschriften über die Anlagen, den Umfang der zu treffenden Massnahmen, die Fristen und das Verfahren.
3Bevor die Behörde erhebliche Sanierungsmassnahmen anordnet, holt sie vom Inhaber der Anlage Sanierungsvorschläge ein.
4In dringenden Fällen ordnen die Behörden die Sanierung vorsorglich an. Notfalls können sie die Stilllegung einer Anlage verfügen.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
USG · Art. 55
Beschwerdeberechtigte Organisationen
1Gegen Verfügungen der kantonalen Behörden oder der Bundesbehörden über die Planung, Errichtung oder Änderung von Anlagen, für die eine Umweltverträglichkeitsprüfung nach Artikel 10a erforderlich ist, steht den Umweltschutzorganisationen das Beschwerderecht unter folgenden Voraussetzungen zu: a. Die Organisation ist gesamtschweizerisch tätig. b. Sie verfolgt rein ideelle Zwecke; allfällige wirtschaftliche Tätigkeiten müssen der Erreichung der ideellen Zwecke dienen.
2Das Beschwerderecht steht den Organisationen nur für Rügen in Rechtsbereichen zu, die seit mindestens zehn Jahren Gegenstand ihres statutarischen Zwecks bilden.
3Der Bundesrat bezeichnet die zur Beschwerde berechtigten Organisationen.
4Zuständig für die Beschwerdeerhebung ist das oberste Exekutivorgan der Organisation.
5Die Organisationen können ihre rechtlich selbständigen kantonalen und überkantonalen Unterorganisationen für deren örtliches Tätigkeitsgebiet generell zur Erhebung von Einsprachen und im Einzelfall zur Erhebung von Beschwerden ermächtigen.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
USG · Art. 55b
Verlust der Beschwerdelegitimation
1Organisationen, die kein Rechtsmittel ergriffen haben, können sich am weiteren Verfahren nur noch als Partei beteiligen, wenn sie durch eine Änderung der Verfügung beschwert sind. Für Enteignungen gilt das Bundesgesetz vom 20. Juni 1930 über die Enteignung.
2Hat sich eine Organisation an einem Einspracheverfahren nach Bundesrecht oder kantonalem Recht nicht beteiligt, so kann sie keine Beschwerde mehr erheben.
3Hat eine Organisation gegen einen Nutzungsplan mit Verfügungscharakter zulässige Rügen nicht erhoben oder sind die Rügen rechtskräftig abgelehnt worden, so darf die Organisation diese Rügen in einem nachfolgenden Verfahren nicht mehr vorbringen.
4Die Absätze 2 und 3 gelten auch für Einsprachen und Beschwerden nach kantonalem Recht gegen Nutzungspläne.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
VwVG · Art. 25a
1Wer ein schutzwürdiges Interesse hat, kann von der Behörde, die für Handlungen zuständig ist, welche sich auf öffentliches Recht des Bundes stützen und Rechte oder Pflichten berühren, verlangen, dass sie: a. widerrechtliche Handlungen unterlässt, einstellt oder widerruft; b. die Folgen widerrechtlicher Handlungen beseitigt; c. die Widerrechtlichkeit von Handlungen feststellt.
2Die Behörde entscheidet durch Verfügung.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
VwVG · Art. 71
1Jedermann kann jederzeit Tatsachen, die im öffentlichen Interesse ein Einschreiten gegen eine Behörde von Amtes wegen erfordern, der Aufsichtsbehörde anzeigen.
2Der Anzeiger hat nicht die Rechte einer Partei.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
EBG · Art. 18d
Anhörung, Publikation und Auflage
1Die Genehmigungsbehörde übermittelt das Gesuch den betroffenen Kantonen und fordert sie auf, innerhalb von drei Monaten dazu Stellung zu nehmen. Sie kann die Frist in begründeten Fällen ausnahmsweise verlängern.
2Das Gesuch ist in den amtlichen Publikationsorganen der betroffenen Kantone und Gemeinden zu publizieren und während 30 Tagen öffentlich aufzulegen.
3…
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
EBG · Art. 18f
Einsprache
1Wer nach den Vorschriften des Verwaltungsverfahrensgesetzes vom 20. Dezember 1968 Partei ist, kann während der Auflagefrist bei der Genehmigungsbehörde Einsprache erheben. Wer keine Einsprache erhebt, ist vom weiteren Verfahren ausgeschlossen.
2Wer nach den Vorschriften des EntG Partei ist, kann während der Auflagefrist sämtliche Begehren nach Artikel 33 EntG geltend machen.
3Die betroffenen Gemeinden wahren ihre Interessen mit Einsprache.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
NSG · Art. 27b
1Das Departement übermittelt das Gesuch den betroffenen Kantonen und fordert sie auf, innerhalb von drei Monaten dazu Stellung zu nehmen. Es kann die Frist in begründeten Fällen ausnahmsweise verlängern.
2Das Gesuch ist in den amtlichen Publikationsorganen der betroffenen Kantone und Gemeinden zu publizieren und während 30 Tagen öffentlich aufzulegen.
3...
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
NSG · Art. 27d
1Wer nach den Vorschriften des Verwaltungsverfahrensgesetzes vom 20. Dezember 1968 Partei ist, kann während der Auflagefrist gegen das Ausführungsprojekt oder die darin enthaltenen Baulinien beim Departement Einsprache erheben. Wer keine Einsprache erhebt, ist vom weiteren Verfahren ausgeschlossen.
2Wer nach den Vorschriften des EntG Partei ist, kann während der Auflagefrist sämtliche Begehren nach Artikel 33 EntG geltend machen.
3Die betroffenen Gemeinden wahren ihre Interessen mit Einsprache.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
BGÖ · Art. 6
Öffentlichkeitsprinzip
1Jede Person hat das Recht, amtliche Dokumente einzusehen und von den Behörden Auskünfte über den Inhalt amtlicher Dokumente zu erhalten.
2Die Dokumente können vor Ort eingesehen werden, oder es können Kopien davon angefordert werden. Die Gesetzgebung über das Urheberrecht bleibt vorbehalten.
3Ist ein amtliches Dokument in einem Publikationsorgan oder auf einer Internetseite des Bundes veröffentlicht, so gilt der Anspruch nach den Absätzen 1 und 2 für jedermann als erfüllt.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.
BGG · Art. 89
Beschwerderecht
1Zur Beschwerde in öffentlich-rechtlichen Angelegenheiten ist berechtigt, wer: a. vor der Vorinstanz am Verfahren teilgenommen hat oder keine Möglichkeit zur Teilnahme erhalten hat; b. durch den angefochtenen Entscheid oder Erlass besonders berührt ist; und c. ein schutzwürdiges Interesse an dessen Aufhebung oder Änderung hat.
2Zur Beschwerde sind ferner berechtigt: a. die Bundeskanzlei, die Departemente des Bundes oder, soweit das Bundesrecht es vorsieht, die ihnen unterstellten Dienststellen, wenn der angefochtene Akt die Bundesgesetzgebung in ihrem Aufgabenbereich verletzen kann; b. das zuständige Organ der Bundesversammlung auf dem Gebiet des Arbeitsverhältnisses des Bundespersonals; c. Gemeinden und andere öffentlich-rechtliche Körperschaften, wenn sie die Verletzung von Garantien rügen, die ihnen die Kantons- oder Bundesverfassung gewährt; d. Personen, Organisationen und Behörden, denen ein anderes Bundesgesetz dieses Recht einräumt.
3In Stimmrechtssachen (Art. 82 Bst. c) steht das Beschwerderecht ausserdem jeder Person zu, die in der betreffenden Angelegenheit stimmberechtigt ist.
Text uffizial en tudestg · Avrir sin Fedlex · Texts legals examinads ils 30 da settember 2026.