swisslaw.io

Mandat preventiv e disposiziun dal pazient

Sche Vus daventais nuncapabels da giudicar pervia d'ina malsauna, d'in accident u d'ina demenza, na pudais Vus betg pli decider sez. Cun in mandat preventiv fixais Vus ordavant, tgi che tgira da Vossa persuna, da Vossa facultad e da Vossas fatschendas giuridicas. Cun ina disposiziun dal pazient fixais Vus, a tge mesiras medicinalas Vus consentis, e tgi che discurra, sche necessari, cun las medgas e cun ils medis. Senza tals documents han mo consorts e partenarias registradas u partenaris registrads in dretg da represchentanza legal limità per fatschendas dal mintgadi. Tar decisiuns medicinalas fixescha la lescha in urden da confamigliars. Per tut il rest sto l'autoritad per la protecziun da creschids (KESB) intervegnir. Ils dus documents pudais Vus mo far, uschè ditg che Vus essas Vus sez capabels da giudicar.

Examinà d’in advocat ils 30 da settember 2026Funtaunas uffizialas

Attenziun

In mandat preventiv n'è nagin testament. El na regla betg, tgi che survegn Vossa facultad suenter Voss mortori; quai fixais Vus en ina disposiziun testamentara, in agen document cun agens pretschs da furma. Il mandat preventiv regla mo la represchentanza durant vita, uschè ditg che Vus essas nuncapabels da giudicar, e sta sut agens mecanissems da protecziun sco l'examinaziun tras l'autoritad per la protecziun da creschids. Il Tribunal federal ha distinguì explicitamain quests dus negozis giuridics in da l'auter.

BGer 5A_336/2024 vom 17. Januar 2025, E. 3.5.4

La KESB examinescha betg mo, sche Voss mandat preventiv è formalmain valaivel, mabain er, sche la persuna tschernida da Vus è propi adattada per surpigliar ils incumbents concrets. En in cas che è arrivà davant il Tribunal federal, ha la dretgira chantunala tegnì ina persuna incumbensada adattada per la tgira da la persuna, ma betg per la tgira da la facultad, pervia d'in conflict da famiglia persistent. Tscherni percunquai per mintga secturs d'incumbensa ina persuna che entra propi en dumonda per quai, e resguardai tensiuns familiaras.

ZGB · Art. 363BGer 5A_624/2024 vom 27. August 2025, E. 3.2.1

La persuna incumbensada po reschinder il mandat preventiv da tut temp cun in termin da dus mais, tras communicaziun scritta a la KESB; per motivs impurtants po ella reschinder senza termin. Examinai percunquai periodicamain, sche la persuna tschernida da Vus vul e po vinavant surpigliar l'incumbensa, e tegnì pronta ina persuna suppletiva.

ZGB · Art. 367

Èn Voss interess periclitads u betg pli garantids, intervegn la KESB da sasez u sin dumonda d'ina persuna datiers. Ella po dar a la persuna incumbensada instrucziuns, pretender in inventari, ina rendaquint periodica u rapports, u retrair ad ella las cumpetenzas per part u entiramain. Tgi che remarcha en la famiglia irregularitads, po As drizzar da tut temp a la KESB.

ZGB · Art. 368

En cas urgents na spetga la medgessa u il medi betg emprim sin la clarificaziun d'ina disposiziun dal pazient u sin la persuna autorisada a la represchentanza, mabain prenda immediat las mesiras medicinalas necessarias, tenor Voss avert presumibel e Voss interess.

ZGB · Art. 379

Senza mandat preventiv vala il dretg da represchentanza legal per fatschendas dal mintgadi e per facultad mo tranter consorts u partenarias registradas e partenaris registrads che vivan ensemen u sa tgiran regularmain e persunalmain, ed er lura mo limità. Vivais Vus, senza esser maridads, ensemen cun ina partenaria u in partenari, u vivais Vus suls, na ha questa persuna, aschi datiers ch'ella Vus saja, nagin tal dretg da represchentanza legal per fatschendas da facultad e giuridicas; tar mesiras medicinalas po ina partenaria u in partenari che viva cun Vus en chasada e Vus tgira, tuttina esser autorisà en l'urden legal. Èn Voss interess autramain periclitads e n'exista nagin provediment valaivel, sto la KESB intervegnir, per regla cun ina curatella. Quai è in motiv impurtant per far, precisamain sco pèr betg maridà u sco persuna alleinstanta, in mandat preventiv.

ZGB · Art. 374ZGB · Art. 378ZGB · Art. 388

Proceder

  1. Annunziai a l'uffizi da stadi civil ch'Vus avais fatg in mandat preventiv, e nua ch'el è deponì. L'uffizi inscriva quai, sin dumonda, en ina banca da datas centrala, a la quala l'autoritad per la protecziun da creschids ha access en cas da basegn. Quai na remplazza betg la conservaziun accurada da l'original sez.

    ZGB · Art. 361

  2. Tscherni ina persuna, en la quala Vus avais fidanza e che po surpigliar l'incumbensa temporalmain e persunalmain, e discurri cun ella ordavant. Fixai er ina persuna suppletiva per il cas che l'emprima persuna n'è betg adattada, n'accepta betg l'incumbensa u la reschinda pli tard. Vus pudais repartir ils incumbents, per exempel transferir la tgira da la persuna e la tgira da la facultad a differentas persunas.

    ZGB · Art. 360

  3. È ina formulaziun en il mandat preventiv nunclara, u sto vegnir cumplettà in punct secundar che Vus n'avais betg regulà, po la persuna incumbensada supplitgar la KESB per interpretaziun u cumplettaziun. Descrivi percunquai ils incumbents uschè cler sco pussibel, quai spargna a la persuna incumbensada pli tard quest passa.

    ZGB · Art. 364

  4. Laschai inscriver sin Vossa charta d'assicurà il fatg ch'Vus avais fatg ina disposiziun dal pazient e nua ch'ella è deponida. Uschia chatta il team da tractament svelt en cas serius ora, ch'in document exista e nua ch'el sa chatta. Dai ina copia supplementarmain a la persuna da fidanza designada da Vus ed a Vossa medgessa u a Voss medi da chasa.

    ZGB · Art. 371

  5. Uschia procedais Vus: sboccegiai il text, descrivi cler ils incumbents u ils giavischs medicinals, e discurri il sboz cun la persuna prevesida. Duvrai in model renconuschì, per exempel d'in'autoritad chantunala, d'in'organisaziun spezialisada u d'ina notaria resp. d'in notari, empè da cumenzar da nulla. Scrivi, datai e suttascrivi il mandat preventiv lura a maun, u laschai el documentar publicamain; la disposiziun dal pazient basta stampada, datada e suttascritta. Conservai l'original a maun, e din a la famiglia ed a persunas da fidanza, nua ch'el sa chatta.

  6. Examinai Voss document existent periodicamain, per exempel mintga dus fin trais onns u suenter eveniments impurtants sco maridaglia, separaziun, in traslocament u ina nova diagnosa, e datai da nov ina versiun midada. Infurmai las persunas incumbensadas, sch'ellas vulan surpigliar vinavant l'incumbensa, e Vossa famiglia, ch'ils documents existan e nua ch'els sa chattan.

Dretg

Cun dus documents pudais Vus prevegnir per il cas ch'Vus daventais nuncapabels da giudicar pervia d'ina malsauna, d'in accident u d'ina demenza: cun in mandat preventiv fixais Vus, tgi che tgira da Vossa persuna e da Vossa facultad e Vus represchenta en las relaziuns giuridicas. Cun ina disposiziun dal pazient fixais Vus, a tge mesiras medicinalas Vus consentis u betg, e tgi che discurra, sche necessari, cun las medgas e cun ils medis. Vus pudais far l'in, l'auter u tuts dus documents; els sa cumpleteschan.

ZGB · Art. 360ZGB · Art. 370

In mandat preventiv pudais Vus mo far, uschè ditg che Vus essas abels d'agir: maiorens e capabels da giudicar, dunca capabels da recognoscher la purtada da Voss decisiun ed agir tenor quella. Per ina disposiziun dal pazient basta la sola capacitad da giudicar; la lescha na prevesa nagina vegliadetgna minimala per quai. Decisiv è adina il mument, en il qual Vus fixais il document. Daventais Vus pli tard nuncapabels da giudicar, resta in document validamain fatg tuttina valaivel.

ZGB · Art. 13ZGB · Art. 16ZGB · Art. 360ZGB · Art. 370

En il mandat preventiv incumbensais Vus ina u pliras persunas natiralas u giuridicas da surpigliar, en cas da Vossa nuncapacitad da giudicar, la tgira da Vossa persuna u da Vossa facultad, u da Vus represchentar en las relaziuns giuridicas. Vus stuais descriver ils incumbents che Vus vulais transferir, e Vus pudais dar a la persuna incumbensada instrucziuns per l'adempliment da quests incumbents.

ZGB · Art. 360

In mandat preventiv è mo valaivel, sche Vus el scrivais, datais e suttascrivais entiramain a maun, dad entschatta a fin, u sche Vus el laschais documentar publicamain, dunca tar ina notaria u in notari. In document scrit al computer e mo suttascrit na basta betg. N'è la furma betg observada, na vala il document betg sco mandat preventiv. Cuntegna el instrucziuns per tractaments medicinals ed è el datà e suttascrit, po el dentant valair sco disposiziun dal pazient.

ZGB · Art. 361ZGB · Art. 371

Voss mandat preventiv daventa valaivel mo, sche l'autoritad per la protecziun da creschids (KESB) constata quai. Enconuscha ella che insatgi è daventà nuncapabel da giudicar, sa infurmescha ella tar l'uffizi da stadi civil davart in mandat preventiv. È in tal avant maun, examinescha ella, sch'el è vegnì fatg validamain, sche la nuncapacitad da giudicar è propi entrada, sche la persuna incumbensada è adattada e sch'ulteriuras mesiras èn necessarias. Accepta la persuna incumbensada l'incumbensa, renda la KESB ella attenta a sias obligaziuns e deliverescha ad ella in document davart sias cumpetenzas.

ZGB · Art. 363

La persuna incumbensada Vus represchenta mo entaifer quai che il mandat preventiv descriva, e sto adempir sias incumbensas cun cura, sco quai pretendan las reglas dal dretg da mandat. Sto ella regular ina fatschenda che il mandat preventiv na cumpiglia betg, u ha ella en ina chaussa agens interess che cuntradistan a quels da Vus, sto ella infurmar immediat la KESB. Tar ina tala colisiun d'interess crodan sias cumpetenzas davent da lescha.

ZGB · Art. 365

Daventais Vus puspè capabels da giudicar, perda il mandat preventiv sia validitad da lescha. Fissan Voss interess periclitads tras quai, sto la persuna incumbensada vinavant exequir ils incumbents transferids, fin che Vus pudais puspè guardar sez Voss interess. Fatschendas che la persuna incumbensada fa, avant ch'ella enconuscha la fin da ses mandat, restan obligatoricas per Vus, sco sche il mandat existiss anc.

ZGB · Art. 369

En la disposiziun dal pazient fixais Vus, a tge mesiras medicinalas Vus consentis en cas da Vossa nuncapacitad da giudicar e a tge betg. Vus pudais era designar ina persuna che, en cas da Vossa nuncapacitad da giudicar, discurra cun la medgessa u cun il medi tractant davart las mesiras medicinalas e decida en Voss num, e dar a questa persuna instrucziuns. Er qua pudais Vus fixar ina persuna suppletiva.

ZGB · Art. 370

Ina disposiziun dal pazient sto vegnir fatga per scrit, datada e suttascritta; a differenza dal mandat preventiv na stuais Vus betg la scriver a maun, in formular stampà e suttascrit basta.

ZGB · Art. 371

Essas Vus nuncapabels da giudicar e n'è betg enconuschì, sch'ina disposiziun dal pazient exista, clarifitgescha quai la medgessa u il medi tractant sin basa da Vossa charta d'assicurà, exceptà en cas urgents. Exista ina disposiziun dal pazient, sto la medgessa u il medi la suondar, exceptà ella cuntrafa a prescripziuns da lescha u datti dubis fundads ch'ella sa basia sin libra voluntad u ch'ella correspundia anc a Voss avert presumibel. S'allontanescha la medgessa u il medi da quai, sto ella u el registrar ils motivs en il dossier dal pazient. Ch'la medgessa u il medi tegness ina autra tractaziun per meglra, n'è nagin motiv d'allontanaziun. Vus pudais fixar en la disposiziun dal pazient er, a tge tractaziuns Vus na consentis betg.

ZGB · Art. 372ZGB · Art. 370

Sche Vus n'essas betg exprimids en nagina disposiziun dal pazient davart la tractaziun impendenta, planisescha la medgessa u il medi tractant la tractaziun ensemen cun la persuna autorisada a Vossa represchentanza tar mesiras medicinalas. Questa persuna vegn infurmada davart motivs, intent, gener, ristgas, effects secundars e custs da la mesira sco er davart alternativas. Uschenavant pussibel vegnis er Vus sez integrads en la decisiun, e la planisaziun da tractament vegn adattada permanentamain.

ZGB · Art. 377

Mintga persuna datiers a Vus po As drizzar per scrit a la KESB, sche Vossa disposiziun dal pazient na vegn betg suondada, sche Voss interess sco persuna nuncapabla da giudicar èn periclitads u betg pli garantids, u sche vegn fatg valair che la disposiziun dal pazient na sa basia betg sin Voss libra voluntad. La KESB examinescha lura, sco tar il mandat preventiv, sch'ina mesira da l'autoritad è necessaria.

ZGB · Art. 373

Per il consentiment a mesiras medicinalas vala in urden legal, sche Vus essas nuncapabels da giudicar: emprim la persuna designada en ina disposiziun dal pazient u in mandat preventiv, lura ina curatura u in curatur cun in dretg da represchentanza correspundent, lura Voss consort u Vossa partenaria registrada resp. Voss partenari registrà, uschenavant che datti ina chasada cuminaivla u ina tgira persunala regulara, lura ina persuna che maina cun Vus ina chasada e Vus tgira regularmain e persunalmain, lura Vossa descendents, lura Voss geniturs e per ultim Voss fragliuns, mintga giada uschenavant ch'els Vus tgiran regularmain e persunalmain. Èn pliras persunas autorisadas egualmain, dastga la medgessa u il medi da buna fai supponer ch'ellas agin d'accordi ina cun l'autra. Mancan instrucziuns, decida la persuna autorisada a la represchentanza tenor Voss avert presumibel e Voss interess.

ZGB · Art. 378

Manais Vus cun Voss consort u cun Vossa partenaria registrada resp. Voss partenari registrà ina chasada cuminaivla, u As presta questa persuna regularmain e persunalmain agid, ha ella da lescha in dretg da represchentanza, sche ni in mandat preventiv ni ina curatella correspundenta exista. Quest dretg cumpiglia acts giuridics usitadamain necessaris per cuvrir Voss basegn da mantegniment, l'administraziun ordinaria da Vossa entrada e da Vossa autra facultad, sco er, sche necessari, l'avrir ed exequir la posta. Per l'administraziun extraordinaria da facultad ha ella supplementarmain basegn dal consentiment da la KESB, ed er ella sto agir cun cura. Datti dubis, sch'ils pretschs èn ademplids, decida la KESB. Na vulais Vus betg che Voss consort u Vossa partenaria registrada resp. Voss partenari registrà Vus represchentia uschia, designai en in mandat preventiv in'autra persuna. Lura na vala quest dretg da represchentanza legal betg.

ZGB · Art. 374ZGB · Art. 375ZGB · Art. 376

Vus pudais revocar Voss mandat preventiv da tut temp, en ina da las duas furmas che valan per la fatgira, u cun destruir la documentaziun. Fais Vus in nov document, senza abolir explicitamain il vegl, entra il nov a la plazza da quel, exceptà i saja senza dubi mo ina cumplettaziun. Per la disposiziun dal pazient vala per analogia la medema regla: er ella pudais Vus mudar u revocar da tut temp.

ZGB · Art. 362ZGB · Art. 371

Custs

Na regulais Vus betg en il mandat preventiv sez, sch'e co la persuna incumbensada vegn indemnisada, fixescha la KESB in'indemnisaziun adequata, sch'igl è giustifitgà pervia da la grondezza da l'incumbensa u sche talas prestaziuns vegnan pajadas usitadamain. Indemnisaziun e spesas necessarias van a Voss atgna quenta. Laschais Vus documentar publicamain il mandat preventiv, vegn ad aquai la taxa notariala, differenta da chantun a chantun; per in document scrit a maun n'entra naginas taxas notarialas.

ZGB · Art. 366

Cussegliaziun

Retschertgai consulaziun persunala, sche facultad considerabla u bains immobigliars èn en gieu, sche Vus manais in'interpresa u sezzas participads ad ella, sche datti conflicts en la famiglia u cun la persuna da fidanza prevesida, sche facultad u confamigliars a l'exteriur èn pertutgads, u sch'ina persuna datiers a Vus è gia daventada nuncapabla da giudicar. Er sche Vus essas nunsegirs, co formular exactamain incumbents u instrucziuns, gida vinavant ina persuna spezialisada.

Agid

Agid gratuit u avantagius: l'autoritad per la protecziun da creschids (KESB) da Voss chantun da domicil infurmescha davart il mandat preventiv e la disposiziun dal pazient. Pro Senectute cussegia persunas pli veglias e lur confamigliars davart il provediment persunal e porscha documents da model. Blers chantuns e vischnancas maneschan postas da consulaziun u sesidas d'infurmaziun, e notarias e notaris infurmeschan davart la documentaziun publica.

Valaivladad

Il mandat preventiv (ZGB 360-369) per la represchentanza en fatschendas persunalas, finanzialas e giuridicas en cas da nuncapacitad da giudicar, la disposiziun dal pazient (ZGB 370-373) per decisiuns medicinalas, sco er la represchentanza legala tras consorts e partenarias registradas u partenaris registrads e la represchentanza tar mesiras medicinalas, sche talas documents mancan.

Betg cuvert: Il provediment per uffants minorens, la privaziun da la libertad per motivs d'assistenza, il dretg d'ierta e da testament sco er formulars e taxas chantunals en detagl. Per quai datti agidas guidas resp. infurmaziuns chantunalas.

Funtaunas

Proponer ina correctura